Cila është arma sekrete e Iranit?

Irani ka kaluar dekada duke ndërtuar bunkerë nëntokësorë për të mbrojtur arsenalin e tij të madh në rast lufte. Më pak se një javë pas sulmit izraelito -amerikan dhe përgjithësimit të konflikteve në Lindjen e Mesme, kjo strategji po fillon të duket e gabuar, sipas disa analistëve.

Avionë luftarakë amerikanë dhe izraelitë dhe dronë të armatosur fluturojnë mbi dhjetëra baza nëntokësore, duke goditur lëshuesit e raketave sapo ato dalin. Ndërkohë, bombarduesit e rëndë kanë hedhur sasi të mëdha municionesh mbi këto objekte, ndoshta duke varrosur armë iraniane nën tokë në disa vende.

Imazhet satelitore të marra ditët e fundit tregojnë dëmtime të raketave dhe lançuesve pranë hyrjeve të këtyre objekteve, të cilat zyrtarët iranianë i kanë përshkruar si “qytete nëntokësore të raketave”.

Teherani ka qëlluar më shumë se 500 raketa drejt Izraelit, bazave amerikane dhe objektivave të tjera në rajonin e Gjirit Persik që nga fillimi i konfliktit të shtunën e kaluar, dhe shumë prej tyre janë kapur, sipas qeverive rajonale. Krahasuar me ditët e para të konfliktit, ka pasur një rënie të granatimeve në shkallë të gjerë , një shenjë se sulmet SHBA-Izrael po degradojnë aftësinë e Teheranit për t’u hakmarrë.

“Ne po ndjekim lëshuesit e fundit të raketave balistike të Iranit për të eliminuar aftësinë”, tha Admirali Brad Cooper, komandanti më i lartë i SHBA-së në Lindjen e Mesme. “Po shohim që aftësia e Iranit për të na goditur ne dhe partnerët tanë po zvogëlohet”.

Duket se Teherani i ka zhvendosur disa nga raketat dhe lançuesit e tij nga bunkerët para se të fillonte lufta, duke i shpërndarë ato në të gjithë vendin. Megjithatë, Komanda Qendrore e SHBA-së tha se lançimet e raketave nga Irani kishin rënë me 86% në katër ditë.

Analistët thanë se ka të ngjarë që pjesa më e madhe e rezervave të mbetura të Teheranit prej mijëra raketash me rreze të mesme dhe të shkurtër veprimi të jenë në baza nëntokësore, vendndodhjet e të cilave janë kryesisht të njohura për ushtritë amerikane dhe izraelite.

Kjo nxjerr në pah një të metë themelore në idenë e “qytetit të raketave”: “Ajo që dikur ishte e lëvizshme dhe e vështirë për t’u zbuluar nuk është më e lëvizshme dhe më e lehtë për t’u goditur”, tha Sam Lehr, një bashkëpunëtor kërkimor në Qendrën James Martin për Studime të Mospërhapjes.

Me mbrojtjen ajrore iraniane kryesisht të neutralizuar, SHBA-të dhe Izraeli mbajnë avionë mbikëqyrës me shpejtësi të ulët që fluturojnë mbi bazat e njohura të raketave. Ata sulmojnë vetëm kur shohin shenja aktiviteti, duke përdorur avionë luftarakë me pilot ose dronë të armatosur, thonë analistët.

Një grup bazash pranë qytetit jugor të Shirazit duket se është goditur disa herë. Imazhet satelitore të publikuara nga Qendra Martin tregojnë se lëshuesit e raketave të lëvizshme, të cilat me sa duket kishin dalë nga një nga objektet nëntokësore në një kanion aty pranë, u shkatërruan para se të mund të lëshonin raketat e tyre.

Një tjetër imazh satelitor i Shirazit i 2 marsit, tre ditë pas fillimit të luftës, tregoi një re tymi të kuqërremtë pranë njërit prej raketave të dëmtuara, duke sugjeruar se acidi nitrik kishte rrjedhur nga një raketë. Disa raketa të tjera u shkatërruan, duke shkaktuar një zjarr që duket se është përhapur në të gjithë kanionin.

Në një bazë pranë Isfahanit, një satelit kapi një foto më 1 mars të një lëshuesi raketash të paprekur , i cili duket se po lëviz përgjatë një rruge pranë objektit. Një krater në rrugën pranë objektit sugjeron se një aeroplan luftarak amerikan ose izraelit u përpoq ta godiste mjetin, por nuk e qëlloi .

Një foto e së njëjtës zonë të nesërmen zbuloi prova të bombardimeve të mëvonshme të rënda të disa hyrjeve në objektin nëntokësor. “Mbeturina nga municionet e shkatërruesve të bunkerëve janë të dukshme rreth të dy hyrjeve të tunelit”, tha Lehr në një postim në mediat sociale. “Është e paqartë nëse hyrjet janë shembur”.

Megjithatë, Irani vazhdon të sulmojë duke përdorur dronë të armatosur dhe lëshime sporadike të raketave. Ai gjithashtu mund të mbajë disa nga raketat e tij më të fuqishme dhe me rreze të gjatë veprimi për t’i përdorur si mjetin e fundit, nëse regjimi duket se është në rrezik të menjëhershëm rënieje.

“Askush nuk mund ta përcaktojë sasinë e arsenalit të tyre, që do të thotë se ka shumë pasiguri rreth asaj se sa mund të përballojnë, gjë që i ndihmon ata”, tha Decker Eveleth, një analist kërkimor në CNA Corp, një organizatë kërkimore në zonën e Uashingtonit.